دسته: متفرقه

سيد قطب می میرد تا زندگي كند !

بامداد آن روز، يعني دوشنبه 13 جُمادَي الاولي 1368 ه. ق برابر با 29/8/1966 سيد قطب و دو برادرش، عبدالفتاح اسماعيل و محمد يوسف هواش، با حشمت و وقار و گامهايي استوار به سمت دار اعدام پيش رفتند.

و صبح بر منظره اين سه قهرمان شهيد، كه اجسادشان از طناب هاي اعدام آويزان شده و جانهايشان به سوي آسمان پر كشيده بود، چشم گشود... فرشتگان آسمان فرود آمده بودند تا اين جانهاي پاك را در سفر به جهان ابدي همراهي كنند... مؤمنان و شهدا براي خوشامد گويي به اين كاروان سرافراز صف كشيده بودند... حوريان بهشتي هم براي استقبال از همسرانشان خود را آرايش كرده بودند... و بهشت براي اين تازه واردان نزديك گردانده شد!

بدين ترتيب بر آخرين ورق زندگي پيشواي شهيد در اين سراي ناپايدار، پرده كشيده شد تا إن شاء الله زندگي راستينش را در بهشت جاويدان و در جوار پروردگارش آغاز كند. اين نيك فرجاميِ عزّتمندانه و برخوردار شدن سيد از نعمت شهادت – ان شاءالله- نشانگر اين است كه خداوند بزرگ به اين شخصيت بزرگ، لطف و عنايت ويژه داشت.

مردم زندگي ميكنند و مي ميرند، حال آنكه شهدا زندگي مي كنند و زنده ميشوند! مرگ پايان زندگي مردم است، اما آغاز زندگي شهدا.

سيد قطب با شهادت جان سپرد، تا زندگي شهيدان را در پيش گيرد- ان شاء الله- بر اين اساس ميتوان او را به حق«شهيد زنده» نام نهاد!

آري او شهيد زنده است، به معني وسيع شهادت و زندگي!

معناي نزديك شهيد، كسي است كه در راه رضاي خدا جان مي سپارد... اما مفهوم حقيقي شهيد، گسترده تر و بزرگتر از اين معناي ظاهري است.

شهيد را خداوند، بر ميگزيند و او را به گواهي ميطلبد، او هم حقانيت انحصاري الوهيت آفريدگارش را [با صلاة و نسك و مرگ و زندگي خود، عملاً] تأييد ميكند.

شهيد سيد قطب خود در تفسير آيه «يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ» چنين ميگويد:«اين تعبير، تعبيري است شگفت آور از مفهومي ژرف. شهدا نخبگان و برگزيدگان هستند، آنان را خداوند از ميان مجاهدان، شناسايي و براي خود گزينش ميكند. از اين رو شهيد شدن باختن و زيانبار شدن نيست، بلكه گزينش شدن و تكريم و برخوردار شدن از عنايت ويژه خداست... شهيدان كساني اند كه پروردگار آنها را به اضافه و عنايت مخصوص داشته و از نعمت شهادت برخوردار فرموده است تا وجودشان را براي خود، پاك و پيراسته نموده و امتياز زندگي ويژه مقربانش را به ايشان عطا فرمايد.

از نگاه ديگر، شهداء، انسانهايي هستند كه خداوند آنها را از ميان بندگانش انتخاب ميكند و در باره برنامه درستي كه براي بشر فرستاده است، از ايشان طلب گواهي ميكند. آري، خداوند شهدا را به گواهي ميطلبد و آنان هم بدون هيچگونه ترديد و چون و چرا قاطعانه حقانيت قوانين الهي را تاييد ميكنند. اين شهادت را با پويش مداوم و جهاد گري تا دم مرگ در راه احقاق اين حق و اثبات آن براي جهانيان، ادا ميكنند...».

و چه زيباست تفسيري كه سيد قطب در جواب يكي از مأموران، از معناي اصطلاح «شهيد» به دست داده است:

برادر ممدوح ديري نقل ميكند كه در اثناي محاكمه سيد قطب – ممدوح و دوستانش در ميان قفس بوده اند- يكي از افسران به شهيد نزديك شد و در باره معناي «شهيد» از او سؤال كرد. سيد چنين پاسخ داد:«شهيد يعني كسي كه شهادت ميدهد، دين خدا  از جان و زندگيش گرانبها تر است!».

اما در توضيح معناي شهيد، كه در آيه:«و لا تَقولوا لِمَنْ يُقْتَلُ في سَبيلِ اللهِ أموات، بَلْ أحياءٌ و لكِنْ لا تَشْعُرون»، به آن اشاره شده است، سيد قطب چنين ميگويد:«هستند كشتگاني كه در حمايت از حق شهيد مي شوند و بر خاك مي افتند... شهيدان راه خدا. كشتگاني عزيز و محبوب، كشتگاني جوانمرد و پاكنهاد...

اين كشته شدگان راه خدا مرده به حساب نمي آيند، آنان واقعاً زنده اند، لذا نبايد آنها را مرده خواند، نبايد آنان را مرده احساس كرد و نبايد لفظ مرده را در باره ايشان به كار برد... آنها به واسطه شهادت در راه خدا واقعاً زنده اند... پس ناگزير زنده هستند...

آنان فقط در ظاهر امر و در نگاه چشم ها كشته شده اند...

اما حقيقت مرگ و حقيقت زندگي را با اين ديد قشري و ظاهري نمي توان دريافت...

نخستين نشانه زندگي، كُنش گري و رشد و تداوم است و نخستين نشانه مرگ، انفعال و سكون و توقف...

كنش گري كشتگان راه خدا در حمايت از حقيقتي كه جان خود را بر سر آن نهاده اند، يك كنش گريِ اثر گذار و فعال است. انديشه اي هم كه به خاطر آن كشته شده اند، با خونشان آبياري ميشود و تداوم مي يابد و اثر پذيري ديگران از شهادت آنها نيز، تقويت ميگردد و ادامه پيدا ميكند... از اين رو آنان در عرصه شكل دادن به زندگي و جهت دهي آن همچنان حضور فعال، اثر بخش و محرك دارند... كه اين همان علامت اصلي زنده بودن است و لذا شهدا بر اساس اين معيار عيني، در دنياي مردم، حاضر و زنده اند!».

اين در باره زنده بودن شهيد در دنياي مردم... و اما در باره زنده بودن شهيد نزد خدا در بهشت- كه اميدواريم سيد در آنجا از اين زندگي برخوردار باشد- به حديثي صحيح از پيامبر خدا (ص) استناد مي كنيم:

امام مسلم (رح) از عبدالله بن مسعود(رض) نقل ميكند كه رسول خدا (ص) درباره شهدا فرموده است:

«أَرواحُهُم في جَوْفِ طَيْرٍ خُضْرٍ، لَها قَناديلُ مُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ، تَسْرَحُ مِنَ الْجَنََّةِ حَيْثُ شاءَتْ، ثُمَُّ تَأْوي إلي تِلْكَ الْقناديلِ. فَاطَّلَعَ الَيْهِمْ رَبُّهُمْ إطِّلاعَةً، فَقَالَ: هَلْ تَشْتَهونَ شَيْئاً؟ قالوا: أَيَّ شَيْ ءٍ نَشْتَهي وَ نَحْنُ نَسْرَحُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ شِئْنا؟ فَفَعَلَ ذلِكَ بِهِمْ ثَلاثَ مَرّاتٍ، فَلَمّا رَأَوْا أَنَّهُمْ لَنْ يَتْرَكوا مِنْ أَنْ يُسْأَلوا، قالو: يا رَبِّ! نريد أَنْ تَرُدَّ أَرواحَنا في أَجسادِنا حَتّي نُقْتَلَ في سَبيلِكَ مَرَّةً أخري، فَلَمّا رَأي أنْ لَيْسَ لَهُمْ حاجةٌ تُرِِكوا»

«ارواح شهدا در سينه پرندگان سبز رنگي قرار دارند، داراي چراغدان هايي هستند كه از عرش آويزانند، به هر كجاي بهشت كه بخواهند پرواز ميكنند، سپس به آن چراغدانها باز مي گردند. پروردگارشان نگاهي به آن ارواح كرد و فرمود: هوسي، و آرزويي نداريد؟ عرض كردند: ما كه در بهشت هر جا كه بخواهيم آزادانه ميگرديم، ديگر چه آرزويي داشته باشيم؟ و خداوند سه بار اين سؤال را از آنها پرسيد. لذا با مشاهده اصرار پروردگار، گفتند: تقاضاي ما اين است كه جانهايمان را به اجسادمان بازگرداني، تا يك بار ديگر هم در راه تو كشته شويم. وقتي خداوند ملاحضه فرمود كه حاجتي ندارند، آنان را به حال خودشان گذاشت».

با شهادت سيد، انديشه هايش جان يافتند

سيد قطب با شهادت خويش به زندگي حقيقي دست يافت و لذا«شهيد زنده» است-إن شاء الله-! همچنانكه افكارش نيز از شهادت وي جان يافتند و زنده شدند و در احوال، زندگي و جهاد دينداران دعوتگر نمود يافتند.

سيد(رح) خود پيرامون«نيروي سخن» و زندگي و پويايي آن ميگويد: «بي گمان چنين نيست كه هر سخني كه به قلوب ديگران ميرسد، آنها را تحريك، متمركز و فعال سازد... اين كار، كار سخناني است كه آغشته به قطرات خون هستند، آن هم به دليل اينكه تپش قلب يك انسان زنده را متوقف ساخته اند...

بي گمان هر سخني كه زنده مانده، جانِ قلب يك انسان را گرفته است!

صاحبان قلم ميتوانند كار بزرگي عرضه كنند، اما به يك شرط... آن هم اينكه بميرند تا افكارشان زنده بماند... افكارشان را با گوشت و خون خود تغذيه كنند... آنچه را حق ميدانند بيان دارند و خونشان را براي سخن حق فدا كنند.

انديشه ها و سخنان ما همچنان به صورت اجسادي مرده باقي خواهند بود، تا آنگاه كه در راهشان جان بسپاريم و با خون خود آبياريشان كنيم، كه در اين صورت جان خواهند يافت و در ميان زندگان خواهند زيست...».

خداوند، امام شهيد، انديشمند پيشرو و دعوتگر مجاهد، «سيد قطب» را رحمت كند و تلاش و جهادش را قبول فرمايد.

ان شاء الله وي از مصاديق اين آيه مباركه است:«و لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلوا فِي سَبيلِ الله أمواتاً، بَلْ أَحياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقونَ»: كساني را كه در راه خدا كشته شده اند، مرده مپنداريد، بلكه آنان زنده اند و بديشان نزد پروردگارشان روزي داده مي شود.

و همچنين مصداق اين بيت شعر است:

عُلُوٌّ في الحياةِ و في المماتِ                    لَحَقٌّ تِلْكَ إِحْدَي الْمَكْرُماتِ

زندگي و مرگ سرافرازانه، واقعاً يكي از والاترين امتياز هاست.

-----------------------------------------------

منبع : از ولادت تا شهادت

مولف : عبدالفتاح خالد

مترجم : جلیل بهرامی نیا

انتشارات : نشر احسان